Những Mùa Xuân Đã Qua
Tùy bút
Nhã Trân

Cuốn lịch mỏng dần từng ngày như thầm nhắc người một năm mới sắp đến, song mùa xuân hàn đới dường như còn phiêu lãng nơi nao. Tuyết vẫn rơi. Gió vẫn giá. Lộc non vẫn ngủ vùi trên những rặng cây băng thạch phủ đầy. Chỉ còn ánh nắng giúp vạn vật được nghe chút ấm áp, mường tượng hồn xuân đang mơ hồ trở lại. Lòng người lữ thứ bâng khuâng nhớ đến những xuân xưa.

Biết bao mùa xuân đã qua trong đời. Vui tươi hay sầu muộn. Ngọt ngào hoặc cay đắng. Mùa xuân thời thơ ấu thấy đời ngọt như mứt, đẹp như chú heo đất nồng mùi sơn mua bằng tiền mừng tuổi đầu năm. Mùa xuân tuổi ngọc huy hoàng trọn vẹn như cổ tích thần tiên. Mùa xuân chớm trưởng thành bước vào đời, nhìn mộng hoa niên tan như khói sương theo vận nước. Mùa xuân tha hương với bao buồn vui, nhung nhớ.

Những mùa xuân Sài Gòn yêu dấu. Thành phố nhộn nhịp chuẩn bị đón Tết từ đầu tháng Chạp. Các cửa hiệu tràn ngập mứt bánh, trà rượu. Các ngôi chợ mở cửa đến khuya, lá dong, nhang đèn bầy la liệt. Làm sao quên được chợ hoa Nguyễn Huệ như tấm thảm mênh mông muôn hồng ngàn tía, lan đào mai cúc huyền ảo dưới ánh đèn đêm. Hoa chen lá. Người chen người. Những sáng sớm đến trường nắng như trong hơn, gió như thanh khiết hơn. Lòng các cô học trò mới lớn bỗng rộn rã, tưởng như phiêu du trên mây

Nắng mơ non màu sáng
Gió trêu áo rộn ràng
Nhánh xanh khoe lộc nõn
Như xuân mới vừa sang ?

Ngày Ba Mươi Tết. Cảnh thành phố như một cuộn phim chiếu nhanh. Xe cộ như mắc cửi từ sáng sớm. Ai cũng vội vã thu xếp cho xong mọi việc trước năm mới. Rồi chiều xuống thật nhanh. Lòng đường chợt vắng hẳn. Đây đó những chiếc bàn nhỏ được đặt trước cửa nhà với nhang đèn hoa trái. Một người mẹ hay chị thắp hương khấn vái tứ phương. Trong nhà, mẹ và chị bận rộn bày biện bàn thờ để cúng Giao Thừa, bố và các con nhỏ phụ việc vặt.

Nhà cửa đã sạch bóng, sáng choang từ trên xuống dưới. Vài câu đối đỏ thắm, sắc sảo treo trên tường. Những cánh thiệp xuân rợp trên nhánh đào phai chỉ mới điểm vài cánh hoa nõn phớt hồng hay trên cành mai đã vàng rực rỡ. Những chậu thược dược, kim quất, cúc đại đóa mơn mởn từng đôi xếp từ ngoài sân vào nhà. Trên bàn thì đầy khay là hạt dưa, kẹo, mứt.

Rồi những phút hồi hộp đón Giao Thừa cũng đến. Gia đình quây quần trong phòng khách, người lớn trò chuyện, trẻ con chơi cờ cá ngựa. Đồng hồ vừa buông tròn mười hai tiếng, bố khai phong pháo đầu tiên. Bố mẹ đi thắp nhang từng bàn thờ. Mùi trầm hương tỏa đậm khắp nhà bỗng tạo một không khí trầm mặc, trang nghiêm. Mùi trà sen mẹ pha thơm ngát. Cả nhà nhâm nhi ít miếng mứt, trò chuyện đến thật khuya.

Sáng Mùng Một. Tiếng pháo nhà ai dòn dã vang trong không gian tĩnh lặng. Gà giật mình xao xác gáy. Rồi những tràng pháo khác thay nhau đáp lời, từ ngoài đường đến trong ngõ. Cả nhà lần lượt dậy. Áo quần mới được nâng niu đem ra. Mùi trầm nhang lạI quyện mùi trà sen thơm toả khắp nhà. Mọi người nhẹ nhàng từ tốn trong mọi cử chỉ lời nói để được an lành may mắn trọn năm.

Các con xếp hàng chúc tuổi bố mẹ và được mừng tuổi với đôi lời gia huấn kèm phong bao đỏ. Bữa điểm tâm đầu năm thật đặc biệt với nhiều món; nào bánh chưng, dưa hành; nào miến gà, xôi, chả. Rồi người lớn sửa soạn đi chúc Tết. Trẻ con lại đem mấy bộ cờ cá ngựa hay bầu cua ra chơi, la cười sôi nổi.

Bên ngoài nắng đã lên cao. Thưa thớt người xe qua lại vớI áo là quần lượt. Láng giềng gặp nhau vồn vã trao những lời chúc tụng ngọt ngào. Cũng lòng đường quen thuộc ấy. Cũng phố xá ấy. Song, có cái gì rất mới, rất xuân chỉ thấy được ngày hôm ấy. Không gian như trang trọng hẳn lên và đầy sinh khí; ngườ ta chỉ có thể cảm nhận mà không thể diễn tả.

Phải chăng vì màu điều của những câu đối dán trên các cửa ngõ. Hay vì sắc pháo nhuộm hồng hè phố. Hay vì xuân đã thật sự về. Bên ngoài đời. Trong lòng người.

Những mùa xuân tuyệt vờI trên Đà Lạt, thành phố của tao nhân mặc khách. Anh đào rợp bóng trên đầu. Hoa kim tiền chói màu dưới đất. Yêu làm sao nắng xuân Đà Lạt mỏng như tơ, dịu ấm như bàn tay mẹ, và gió xuân Đà Lạt mềm như lụa, sực ngát hương thông.

Ban ngày dạo chơi trên đồI hay ra phố, quanh hồ Xuân Hương vừa đi vừa cắn quả mận, quả dâu. Tối đến cùng anh chị bạn bè đi bộ suốt mấy con dốc, thưởng thức cháo gà và uống sữa đậu nành thơm nóng trong cái lạnh có lúc se người, hoặc ở nhà co ro trong lần chăn bông ấm áp, vừa nhai những hạt dẻ nướng nóng bùi vừa chơi bài hay cờ tết. Trong căn nhà gỗ hơi ấm tỏa từ gian bếp sao mà ấm cúng. Mẹ bùi ngùi nhắc đến những mùa xuân cũ nơi đất Bắc. Bố kể cho nghe về các hội hè ở quê hương Quan Họ, mơ ngày về thăm làng cũ vào tiết xuân-phân.

Những mùa xuân kém tươi sau cuộc dâu bể 75. Nắng vẫn trong. Mây vẫn xanh. Và hoa xuân vẫn đẹp. Nhưng sao Tết ngày càng vô vị, u uẩn. Đành rằng lượng hoa mứt mẹ sắm Tết cứ giảm dần mỗi năm, nhưng xuân đâu phải chỉ là hoa xinh áo đẹp? Vật đổi sao dời. Người người lao đao, khổ nhọc.

Xuân quang đã tắt trong không ít đôi mắt u sầu, trên những vầng trán trước đó không có dấu ưu tư. Hào quang của chúa xuân lu mờ theo năm tháng. Trẻ con dù sao cũng còn vô tư, nhưng người lớn có những tấm lòng đã cằn cỗi, “vui là vui gượng kẻo mà,” lời thơ Nguyễn Du bấy giờ càng thấm thía. NgườI buồn nên xuân cũng buồn theo. Bạn bè cứ xa vắng dần. Tết này còn đi chơi chung. Tết sau không còn gặp. Xuân vẫn trở về hàng năm trước ít nhiều hờ hững của đời.

Những mùa xuân tha hương nơi xứ lạnh. Hoa tuyết trắng thay búp lá xanh. Tiếng gió đêm thay tiếng pháo Giao Thừa. Người gắng tạo xuân qua những nhánh mai nhánh đào, hoa vải trên cành thật, hoặc cất công tìm mua những nhánh forsythia hoa vàng bé bỏng, cánh nhọn tựa mai rừng ở quê hương. Cúc, lan, thược dược, thủy tiên, kim quất tuy nhìn hơi khác nhưng cũng tạm ấm lòng kẻ xa xứ, gợi phần nào hình ảnh xuân xưa. Bạn bè ai cũng bận đi làm kể cả ngày Tết song gắng họp mặt để cùng đón xuân. Tình người đầy ắp như bánh mứt. Vài cánh thiệp gửi sang từ quê nhà được trân trọng nâng niu, tưởng như chút hồn xuân cũ còn đượm đâu đây trên phiến giấy.

Tự hỏi xuân nào sẽ được về chốn xưa vớI một cõi lòng an vui thanh thản, ra Bắc thăm quê cha đất tổ, vào Trung viếng cố đô, xuôi Lục Tỉnh nghe câu hò sông Hậu? Mùa xuân nào quê hương sẽ không còn buồn tủi tang thương, sẽ hết cảnh những em bé chân đất, áo quần rách rướI lặn ngụp trong những núi rác ô nhiễm cao độ để kiếm sống cả trong những ngày Tết thiêng liêng; những cụ già run rẩy hành khất trước cửa chùa, trông chờ lòng từ ái của khách du xuân; những anh, chị đem cầm chiếc nhẫn cướI để có tiền sắm Tết cho bầy con gầy gò, nheo nhóc ?

Những mùa xuân thái hòa rồi sẽ phải về trên đất Việt. Từ thành thị tới nông thôn người người no ấm, nhà nhà hạnh phúc. Cho tuổi thơ được hưởng những cái Tết tuyệt vời, thấy đời ngọt ngào như mứt. Tuồi vàng được an lạc trong những năm tháng cuối cùng. Tuổi trẻ thôi dằn vặt thấy mình sinh ra “nhầm thế kỷ”. Đất nước ngày thêm mạnh giàu tiến bộ để người Việt không còn phải đau lòng, hổ thẹn. Các thế hệ sẽ nối tiếp nhau khôi phục niềm tự hào con Hồng cháu Lạc, khơi dậy hồn xuân Quang Trung lịch sử, đem về những mùa xuân vĩnh cửu trên khắp đất nước dấu yêu.

@Báo Xuân LHNVC 2001