Nguyễn Thái
Học (1902-1930)
Ông
sáng lập, chỉ huy, và lãnh đạo Việt Nam Quốc Dân Đảng trong cuộc
khởi nghĩa giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của người Pháp,
giành lại chủ quyền và xây dựng một thể chế dân chủ cho Việt Nam.
Cuộc nổi dậy và tổng tấn công được phát động vào ngày 10 tháng 2
năm 1930 diễn ra trên toàn cõi Bắc Kỳ, sau này được lịch sử mệnh
danh là cuộc Tổng Khởi Nghĩa Yên Bái. Cuộc tổng khởi nghĩa này là
một kế hoạch nằm trong sách lược Dân Chủ Hoá Đông Dương của Nguyễn
Thái Hoc...>>
Tiểu sử
Nguyễn Thị
Giang (1909-1930)
Trách
nhiệm
- Tuyên truyền & Liên
lạc.
- Tổ chức Binh đoàn Yên
Bái.
- Chỉ huy mặt trận tỉnh
Bắc Ninh trong cuộc Tổng Khởi Nghĩa.
Sau khi uống bát nước trà xanh, từ biệt bà chủ
quán, cô đến đứng dưới gốc cây đề, mắt nhìn về hướng làng Thổ Tang
và tự kết liễu đời mình bằng khẩu súng lục mà Nguyễn Thái Học tặng
cô ở đền Hùng Vương ngày nào.
"Bây
giờ hết kiếp thơ đào,
Gian nan bỏ mặc đồng bào từ đây"
(
trích Thư
Tuyệt Mệnh 2)
Hôm ấy là ngày 18 tháng 6 năm 1930, nhằm ngày
22 tháng 5 năm Canh Ngọ...>>
Nguyễn Thị
Bắc (19xx-19xx)
“Nhớ nữ liệt sĩ xưa:
Đất nhả tinh hoa
trời treo băng tuyết
Vóc quần thoa nhưng chí
khí tu mi
Thân khuê các mà can trường
khí tiết" (*)
Lịch sử đấu tranh cận đại cho tự do dân chủ của nước
nhà đã khắc ghi truyền thống anh hùng bất khuất của người phụ nữ
Việt qua hình ảnh Nguyễn Thị Bắc, Lê Thị Thành, Nguyễn Thị Vân,
Đỗ Thị Tâm, Nguyễn Thị Giang, v.v... Sự hy sinh tuổi thanh xuân
cho dân tộc của các cô sẽ mãi là niềm hãnh diện của phụ nữ VN...>>
(*) Phan Bội Châu
Bùi Tử Toàn
(1893-1930)
Đơn vị: Binh đoàn Yên Bái.
Nghề nghiệp: Nông dân.
Quán làng Xuân Lũng, phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.
Là một trong 13 vị anh hùng VNQDĐ bước lên pháp trường
Yên Bái ngày 17.6.1930
...
Ánh mờ nhạt của bình minh rắc nhẹ
Trên Yên Bái đang u sầu và lặng lẽ
Giữa mấy hàng gươm sáng tỏa hào quang
Mười ba người liệt sỹ Việt hiên ngang
Thong thả tiến đến trước đài danh dự...>>
Hồ Văn Mịch (19xx-1932)
Sáng lập viên, lãnh tụ VNQDĐ.
Nguyên quán: làng Đồng Hỷ, phủ Ninh Giang, tỉnh Hải
Dương.
Dáng người nhỏ nhắn, thông minh, tính tình qủa quyết.
Xuất thân làm giáo học, sau đó theo học lớp Cao đẳng Sư phạm. Bị
kết án 10 năm và đày ra Côn Đảo sau vụ ám sát Bazin tháng 2 năm
1929. Ông bị lao phổi và qua đời tại Côn Đảo ngày mồng 8 tháng 4
năm 1932. Mọi người có dựng cho ông một tấm bia...>>
Phan Bội
Châu (1867-1940)
Danh
Dự Chủ Tịch VNQDĐ
"Tôi tuy già yếu thật,
nhưng nếu còn có thể
giúp ích được việc gì cho
Tổ quốc, thì tôi
nguyện đem hết sức mình
phục tòng mệnh
lệnh của Đảng."
Năm 17 tuổi ông viết bài Hịch
Bình Tây Thu Bắc đem dán ở cây đa đầu làng để hưởng ứng việc Bắc
Kỳ khởi nghĩa kháng Pháp. Năm 19 tuổi (1885) ông cùng bạn Trần Văn
Lương lập đội nghĩa quân Cần Vương chống Pháp nhưng việc không thành...>>
Lê Hữu Cảnh (1895-1931)
Ông là linh hồn của VNQDĐ sau khi hầu hết các
lãnh tụ bị bắt và giết.
Sinh quán: xã Thịnh Quang, tổng An Hạ, huyện Hoàn
Long, tỉnh Hà Đông.
Tôn giáo: Công giáo.
Rất thông minh và gan dạ. Theo học tại trường Giòng Hà Nội. Sau
khi đi lính mộ của Pháp về, ông làm việc tại công xưởng Hỏa Xa.
Song thân làm nghề thương mãi về đồ gốm tại số nhà 51 phố hàng Mắm
Hà Nội.
Ngày bị Pháp hành hình: 23 tháng 6 năm 1931.
Địa điểm bị Pháp hành hình: trước cổng ngục thất Hỏa Lò Hà Nội...>>
Đoàn Trần
Nghiệp (1908-1930)
Tên khác: Đặng Trần Nghiệp.
Bí danh: Doãn, Sĩ Hiệp.
Biệt danh: Ký Con.
Sinh quán: phố Hàng Sơn, Hà Nội.
Quê quán: làng Khúc Thủy, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc
Hà Nội). Dáng người nhỏ bé như thư sinh, nước da trắng mịn, khuôn
mặt trái xoan, cặp mắt sáng có vẻ mơ màng, đôi môi đỏ mọng như son
lúc nào trông cũng như mỉm cười. Ngày 5-8-1930, Đoàn Trần Nghiệp
bị kết án tử hình. Cuối năm 1930, ông bước lên máy chém với thái
độ bình thản, cặp mắt sáng thản nhiên nhìn kẻ thù, mỉm cười....>>
Sư Trạch (19xx -1936)
Nhà tu, giỏi võ, cận vệ của Nguyễn Thái Học.
1936: Tự sát trong nhà lao An Nam
ở Guyane.
Sư Trạch giục :
- Các anh chạy trước, để tôi chặn chúng nó !
Sư Trạch vừa dứt câu thì mấy phát súng nổ vang,
đạn bay vèo tới. Cả Nguyễn Thái Học và Sư Trạch đều bị thương, đạn
ghim vào bắp chân, ngã quị xuống. Bọn tuần phu xông lại, năm đứa
vây quanh...>>
Nhà
lao An Nam ở Guyane
Danh Đức - Phóng
viên báo Tuổi Trẻ
NTHF:
Sau khi cuộc Tổng Khởi Nghĩa Yên Bái (1930) thất bại, 525 đảng viên
Việt Nam Quốc Dân đảng bị bắt và bị đày biệt xứ sang Guyane thuộc
Pháp. Họ bị giam tại một trong những nhà lao ở Cayenne, gọi là nhà
lao An Nam. Mới đây, phóng viên Danh Đức báo Tuổi Trẻ đã tìm đến
nhà lao này. Loạt bài của ông đã gây nên sự xúc động cho cả nước,
bạn đọc viết:
“Tuổi trẻ ơi ! Tôi quá xúc động ! Tôi đang khóc! Khóc thật nhiều
khi đọc loạt
bài của phóng viên Danh Đức viết về Nhà lao An Nam ở Guyane"
"Làm cho thế hệ trẻ chúng tôi luôn ghi sâu trong
lòng những hy sinh lớn lao của các vị anh hùng dân tộc, đồng thời
cũng làm cho tôi cảm thấy bớt đi nỗi hổ thẹn trong lòng khi những
hy sinh của các vị anh hùng như thế mà đến giờ thế hệ cháu con mới
biết"...>>
Ảnh: Tấm bảng ghi "Nhà lao An Nam"
ở gần cửa rừng lối vào nhà lao, Danh Đức, nguồn: Tuổi Trẻ Online.
Nguyễn Như
Liên (1910-1930)
Là một trong 13 vị anh hùng VNQDĐ bước lên pháp trường
Yên Bái ngày 17.6.1930
"Giữa
mấy hàng gươm sáng tỏa hào quang
Mười ba người liệt sỹ Việt hiên ngang"
Bí danh Ngọc Tỉnh.
20 tuổi.
Học sinh.
Quán làng Cao Mại, phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ...>>
Đỗ
Thị Tâm (19xx-1930)
Tên thật là Phạm Thị Hào.
Thân phụ là ông Ba Đỗ, và là cháu cụ Cử Chi.
Nguyên quán làng Thịnh Hào, huyện Hoàn Long, tỉnh Hà Đông. Bi bắt
cùng với Hoàng Đình Gị, Hoàng Đình Vỹ, Nguyễn Thị Vân, và Trần Xuân
Độ.
Sau khi bị bắt và tra tấn, cô dùng vải yếm lụa nhét
vào cuống họng tự sát ngày 7 tháng 9 năm 1930 tại Hà Nội...>>
Nguyễn Thái
Học Và Một Con Đường Yêu Nước
Lê Tuấn Huy
Tác giả là tiến sĩ chuyên nghiên cứu về hệ thống
chính trị ở VN. Tác phẩm chính của anh là "Nhà nước Pháp quyền
và Phân Quyền"
Những điều kiện khách quan và chủ quan thời đó đã
khiến con đường yêu nước của Nguyễn Thái Học trở thành con đường
không hiệu quả. Nhưng thất bại lịch sử đó không thể bác bỏ tính
trường tồn của con đường này một khi các thể chế chính trị trên
thế giới vẫn vận động theo đường hướng đó...>>
Lăng mộ
Yên Bái
Ngày nay, khu lăng mộ và tượng đài Nguyễn
Thái Học và các anh hùng Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) tọa lạc
trong Công Viên Yên Hòa thuộc tỉnh Yên Bái (xưa: Yên Báy). Tỉnh
lỵ nằm dọc theo sông Hồng, phiá Tây Bắc của Hà Nội, và cách thành
phố này 150 Km...>>
Nguyễn Khắc
Nhu (1882-1930)
Lãnh tụ
VNQDĐ.
Trên đường giải về trại giam,
ông nhảy xuống sông trầm mình tự tử, nhưng lại bị quân Pháp vớt
lên và đem về giam ông tại Hưng Hóa.
Tại đây, ngày 11 tháng 2 năm
1930, ông đập đầu vào tường của trại giam tự tử để bảo toàn khí
tiết, hưởng dương 49 tuổi.
Ông còn là tác giả của một
số bài thơ, bài báo vận động cải cách. Tên nhà cách mạng Nguyễn
Khắc Nhu được đặt cho một con phố ở Hà Nội và ở một số thành phố
khác...>>
Ca
khúc Nguyễn Thái Học (video)
Lời: Tâm Thơ
Nhạc: Ngô Nguyên
Trần
NTHF xin chân thành cảm tạ nhạc sỹ Tâm
Thơ và Ngô Nguyên Trần đã gửi tặng ca khúc Nguyễn Thái Học nhân
kỷ niệm ngày Yên Bái 17.6.2008...>>
music sheet
Phó Đức
Chính (1907-1930)
Phó Đức
Nam
Sáng lập viên,
lãnh tụ Việt Nam Quốc Dân Đảng.
"Đại
sự không thành! Chết là vinh!
Còn
chống án làm chi vô ích!"
Quê ở thôn Đa Ngưu, nay thuộc
xã Tân Tiến, huyện Văn Giang, Hưng Yên. Ông là con út trong gia
đình có 4 anh chị em, thân phụ của ông là cụ Duy Chân (còn có tên
khác là Đức Chân, Đức Tường)...>>
Ngày
Yên Bái 17.6.2007
Phó Đức Nam
Chuyến đi lần
này tôi đã trông đợi từ lâu bởi vì không giống những chuyến đi trước,
chuyến đi này có một ý nghĩa khác, thật đặc biệt. Một chuyến
đi tưởng niệm một người con yêu nước, một liệt sĩ, và hơn thế nữa
là chuyến đi tìm hiểu về một người con của làng Đa Ngưu, một người
con của dòng họ Phó....>>
Đi tìm di
sản
NTHF
Trong
khi đi tìm di sản và phát huy tinh thần của Nguyễn Thái Học, chúng
tôi đã nghĩ đến những nhân vật có liên quan đến cuộc đời ông. Qua
những đóng góp và vai trò của mỗi người trong bối cảnh lịch sử lúc
bấy giờ, có thể khẳng định rằng là, họ đã cùng nhau thai nghén,
hun đúc nên Tinh Thần Nguyễn Thái Học. Thật vậy, qua hình ảnh người
sinh viên quê làng Thổ Tang, trách nhiệm đối với quốc dân và viễn
kiến Dân chủ hóa ba nước Đông Dương của họ vẫn được truyền tụng
mãi cho đến ngày hôm nay. Vì thế, nếu phát huy Tinh Thần Nguyễn
Thái Học, mà quên đi, không nhắc đến những nhân vật bên cạnh ông,
thì thật là một thiếu sót lớn. Và đây là mục đích của những trang
kế tiếp. Ngoài ra, khi thực hiện phần này, chúng tôi cũng hy vọng
rằng, hậu duệ, thân nhân, hoặc những ai biết được ít nhiều về các
nhân vật kia, sẽ giúp chúng tôi trong việc tìm kiếm dữ liệu về những
con người đã làm tròn bổn phận của họ trong giai đoạn lịch sử ấy...>>
|