Năm
1927, do ủng hộ cuộc khởi nghĩa Bắc Ninh của Quản Trạc, đa số thành
viên của Nam Đồng Thư Xã hoặc bị thuyên chuyển hoặc bị truy lùng,
chỉ còn lại Nguyễn Thái Học và một số ít đồng chí. Cùng năm ấy,
tháng 10, ông triệu tập số anh em còn lại và đưa ra ý định thành
lập một đảng cách mạng, dùng vũ lực lật đổ thực dân Pháp. Ngày 25
tháng 12 năm 1927, Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) được bí mật thành
lập tại Hà Nội. Nguyễn Thái Học được bầu làm Chủ tịch Tổng bộ kiêm
Chủ tịch đảng. Chi bộ đầu tiên mang tên "Nam Đồng Thư Xã"
do ông làm chi bộ trưởng, gồm các ủy viên: Hồ Văn Mịch, Phó Đức
Chính, Lê Văn Phúc, Hoàng Văn Tùng, Hoàng Phạm Trân, và một số đồng
chí khác. Chỉ trong vòng 2 năm, họ đã tổ chức được 120 chi bộ tại
Bắc kỳ với khoảng 1500 đảng viên. Mục tiêu của VNQDĐ là thiết lập
chế độ dân chủ ở Việt Nam và trên toàn cõi Đông Dương, một thể chế
mà hiện nay nhân loại đang cổ súy.
Sau khi cuộc Tổng Khởi Nghĩa
Yên Bái (1930) thất bại, 525 đảng viên Việt Nam Quốc Dân đảng bị
bắt và bị đày biệt xứ sang Guyane thuộc Pháp. Ở Cayenne, họ bị giam
trong các trại tù gọi là nhà lao An Nam. Nhiều người đã vĩnh viễn
nằm lại vùng đất lạ như Sư Trạch, Nguyễn Văn Phú (Giáo Phú), Nguyễn
Văn Liên, Nguyễn Văn Họat (Tý Hoạt), Nguyễn Đình Hiếu, Nguyễn Văn
Duyên (Giáo Duyên), Nguyễn Văn Hợp, Vũ Văn Mô, Mai Duy Xứng, Nguyễn
Văn Ất, v.v...
Ngoài các đảng viên bị tù,
đày, hành hình, còn vô số các anh hùng VNQDĐ vô danh khác đã hy
sinh cho độc lập và nền dân chủ của Việt Nam.
|