Năm 1936: Tự sát trong trại giam ở Guyane thuộc Pháp.
Sau khi cuộc Tổng Khởi Nghĩa Yên Bái (1930) thất
bại, 525 đảng viên Việt Nam Quốc Dân đảng bị bắt và bị đày biệt
xứ sang Guyane thuộc Pháp. Họ bị giam tại một trong những nhà lao
ở Cayenne, gọi là nhà lao An Nam.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sư Trạch vừa dứt câu thì mấy phát súng nổ vang,
đạn bay vèo tới. Cả Nguyễn Thái Học và Sư Trạch đều bị thương, đạn
ghim vào bắp chân, ngã quị xuống. Bọn tuần phu xông lại, năm đứa
vây quanh. Hai mũi súng dí xuống.
Phần vì bị thương, phần quá mệt mỏi, Nguyễn Thái
Học không còn nghĩ đến chuyện chống cự nữa. Ông chỉ nói nhanh với
ba đồng chí cùng đi với ông là Diên, Kính và Tuyên :
- Ba anh chưa bị thương, liệu tìm cách thoát
thân đi !
Rồi ông buông xuôi, quăng súng !
Anh hùng mạt lộ ! Lũ tuần phu xông vào bắt trói.
Khi biết đó là Nguyễn Thái Học, một trong năm gã tuần phu hốt hoảng
kêu lên :
- Thôi chết rồi ! Tôi bắt nhầm người rồi ! Làm
thế nào bây giờ !
Tất cả đều đã muộn. Vì gã thực dân Clébert,
chủ ấp , ngay từ khi nghe tiếng tri hô, tiếng súng nổ, đã nai nịt
chạy ra và đang tiến đến bên cạnh Nguyễn Thái Học. Gã trố mắt kinh
ngạc một cách hớn hở, ra lệnh trói Nguyễn Thái Học và Sư Trạch thật
kỹ rồi bỏ vào thúng, sai tuần phu khiêng lên đồn Chi Ngãi. Đích
thân Clébert cầm súng áp giải phía sau !
Clébert không thể ngờ được rằng cái người từng
làm rúng động chính quyền bảo hộ trên toàn cõi Bắc Kỳ hơn 2 năm
nay, giờ này lại nằm trong tay hắn ! Đúng là hoạnh tài bất ngờ,
tin vui bất chợt, làm hắn chỉ chú tâm đến Nguyễn Thái Học vừa bị
hắn trói thật chặt, đặt trong thúng mây, khiêng nộp đồn lính .
Nhờ vậy, ba đồng chí cùng đi với Nguyễn Thái
Học là Ký Diến, Chánh Kính và Chánh Tuyên lợi dụng lúc bọn tuần
phu sơ hở, đã nhớ lời dặn của Nguyễn Thái Học, bỏ chạy lao vào rừng
Kiếp Bạc.
Clébert bắn theo mấy phát nhưng không trúng.
Hắn cũng chẳng bận tâm sai thủ hạ đuổi theo, vì cái người tù nhân
vĩ đại là Nguyễn Thái Học đang nằm trong tay hắn mới thật là quan
trọng, không thể để lọt lưới một lần nữa .
Ba đồng chí ngủ tạm trong rừng rồi hôm sau bơi
qua sông Luống để trở về Gia Bình. Ra đến giữa sông thì Chánh Tuyên
quay lại bảo hai bạn :
- Anh Học bị bắt ! Đại sự
đã hỏng rồi ! Tôi cũng chẳng thiết sống làm gì nữa! Thôi, vĩnh biệt
hai anh !
Rồi ông buông xuôi , tự trầm
dưới đáy sông !
|