THƯ MỤC

"Tiếc thay không được chết vinh dưới cờ" 

Nguyễn Thị Giang

Trách nhiệm

- Tổng Thư Ký.

- Tuyên truyền & Liên lạc.

- Tham gia thành lập và tổ chức Binh đoàn Yên Bái.

- Trong ban chỉ huy mặt trận tỉnh Bắc Ninh trong cuộc Tổng Khởi Nghĩa trên toàn miền Bắc năm 1930.

Nguyễn Thị Giang (1909-1930)

Nguyễn Thị Giang sinh năm 1909 tại thị xã Phủ Lạng Thương, tỉnh Bắc Giang, em ruột Nguyễn Thị Bắc, tức Cô Bắc. Trước khi Việt Nam Quốc Dân Đảng thành lập, Cô Giang và Cô Bắc đã hoạt động trong tổ chức Việt Nam Dân Quốc của Xứ Nhu tức Nguyễn Khắc Nhu. Khi Việt Nam Quốc Dân Đảng thành lập năm 1927, Nguyễn Thị Giang được cử vào chức vụ Tổng thư ký. Khi cuộc Tổng Khởi Nghĩa Yên Bái thất bại, ngày 17 tháng 6 năm 1930 Cô Giang từ Hà Nội lên Yên Bái đến tận pháp trường chứng kiến cái chết của đảng trưởng và 12 đồng chí.

Lặng lẽ về phòng trọ viết hai bức thư tuyệt mệnh đề ngày 17 tháng 6 năm 1930. Xong xuôi cô ra chợ mua vuông vải trắng thắt ngang đầu và đáp chuyến xe lửa về Vĩnh Yên, quê Nguyễn Thái Học, ngay buổi chiều tối hôm đó.

Tờ mờ sáng ngày 18 tháng 6 năm 1930, cô về làng Thổ Tang lạy tạ bố mẹ chồng, tháo chiếc đồng hồ có khắc chữ "G" tặng cho Nguyễn Văn Lâm, em trai Nguyễn Thái Học và từ giả mọi người.

Trên đường đi ra, cô ghé quán trà  bên gốc cây đề, thuộc Xóm Mới, xã Đông Vệ giáp quốc lộ số 2, cách làng Thổ Tang ước chừng một cây số.

Sau khi uống bát nước trà xanh, từ biệt bà chủ quán, cô đến đứng dưới gốc cây đề, mắt nhìn về hướng làng Thổ Tang và tự kết liễu đời mình bằng khẩu súng lục mà Nguyễn Thái Học tặng cô ở đền Hùng Vương ngày nào.

Hôm ấy là ngày 18 tháng 6 năm 1930, nhằm ngày 22 tháng 5 năm Canh Ngọ.

Xin bấm vào THƯ MỤC để xem tiếp

CẬP NHẬT

bắt đầu 12.10.2011

Một số chi tiết về đời hoạt động của Nguyễn Thái Học và Cô Giang được ghi lại trong truyện ký "Mốt tình dêm trước khởi nghĩa" viết năm 2008 của Nguyễn Tham Thiện Kế, và các bài "Mối tình bi tráng Nguyễn Thái Học - Cô Giang" và "Tủi thân không được chết vinh dưới cờ" đăng trên Sài Gòn Tiếp Thị.

- Nguyễn Thái Học sinh năm 1902. Do muốn vào học trường công Tiểu học Việt- Pháp nên khai rút đi 2 tuổi.

- Nguyễn Thái Học thuộc giòng họ "Nguyễn Hữu".

- "Chị Nguyễn Thị Giang, Phu nhân Nguyễn Thái Học, mặt hơi rỗ hoa, nhan sắc không trăm phần vẹn trăm, nhưng duyên dáng, lịch duyệt và cả sự đường bệ, đài các như người Hà Nội gốc phố cổ. Khuôn mặt tròn, mắt to, đen thẫm và sáng, mày liễu."

- Nguyễn Thái Học và 12 đồng chí bị hành hình lúc 5 giờ rười sáng ngày 17 tháng 6 năm 1930.

- Tuần trăng mật: trong ngôi nhà gạch năm gian trên đỉnh Phú Thượng, ngói âm dương, cửa bức bàn, tiền kẻ hậu bẩy rộng thênh nhìn hướng đông nam, giữa vùng đồi sim mua, và những cây dọc trái chua đơn lẻ tràn đầy gió trăng thượng du, bên trái là núi Nghĩa Lĩnh, bên phải núi Ba Vì xa xanh. Đặng Văn Hợp cùng người nhà dọn ở chỗ khác, cắt cử một tâm phúc phục dịch chu tất. Ông Hợp phao lên rằng, họ là vợ chồng ông chủ lớn dưới Hà Nội lên nhờ tìm người làm đại lý thu mua gom nhựa sơn, dầu dọc.

- Đêm 17 tháng 6, Cô Giang về Thổ Tang nhưng không về nhà gia đình chồng vì mật thám bao vây, cô ghé qua nhà Dì ruột của Nguyễn Thái Học, qua người Dì này cô nhắn với gia đình Nguyễn Thái Học là cô sẽ tự sát theo chồng đồng thời nhờ người Dì trao một đồng hồ quả quít có giây chuyền vàng cho gia đình Nguyễn Thái Học. Chiếc đồng hồ đã bị thất lạc, tiêu hủy, hoặc được bán đi trong thời gian cải cách ruộng đất.

- Điểm rẽ vào làng, xưa gọi là ngã ba Gốc Đề, đó là nơi Nguyễn Thị Giang tự tận. Gốc đề gãy đổ. Quán hàng của bà hàng nước chỉ còn trong trí tưởng và sách ghi. Mộ Cô Giang giờ cách nẻo đường bê tông vào Tân Tiến có mấy sải chân.

- Thi thể Nguyễn Thị Giang bị lột trần khám xét, nằm dưới gốc đề, khẩu súng văng bên cạnh. Thực dân khám xét xong không cho mặc lại quần áo, để cho ruồi nhặng bu bám ba ngày nữa. Lúc đó Nguyễn Thị Giang đang mang giọt máu của Nguyễn Thái Học được ba tháng.

- “Khi tôi năm tuổi, anh tôi thỉnh thoảng đi cùng chị Giang về nhà, chị đẹp lắm, chị mặc quần áo tân thời”, cụ Nguyễn Thái Nỉ hồi tưởng.

- "Chị Nguyễn Thị Giang, phu nhân Nguyễn Thái Học, mặt hơi rỗ hoa, nhan sắc không trăm phần vẹn trăm, nhưng duyên dáng, lịch duyệt và cả sự đường bệ, đài các như người Hà Nội gốc phố cổ. Khuôn mặt tròn, mắt to, đen thẫm và sáng, mày liễu."

- Thư của Nguyễn Thái Học gửi ra từ Hỏa Lò:

“Một chính đảng chỉ đạo một phong trào cách mạng to lớn, nếu không có lý luận cách mạng, không có kiến thức về lịch sử, không có sự hiểu biết sâu sắc về phong trào thực tế của quần chúng, thì không thể gây lên một cuộc cách mạng sâu rộng được, mặc dù, có đau thương – và mất mát. Bố mẹ phải thông cảm cho các con. 1.2.1930”.

- Các ông Nguyễn Thái Nỉ và Nguyễn Thái Tuấn hiện đang ở căn nhà xưa.

- Ông Nguyễn Thái Nỉ qua đời ngày 30 tháng 12 năm 2011.

Xin bấm vào THƯ MỤC để xem tiếp