THƯ MỤC

 

“Nhớ nữ liệt sĩ xưa:

Đất nhả tinh hoa

trời treo băng tuyết

Vóc quần thoa nhưng chí khí tu mi

Thân khuê các mà can trường khí tiết.” - PBC.

 

Chi bộ trưởng chi bộ phụ nữ.

Tổ chức, tuyền truyền, binh vận, giao liên.

 

Cũng như em ruột mình là Cô Giang, Cô Bắc tên thật là Nguyễn Thị Bắc (1908 – 1943), sinh tại phố Thọ Xương, phủ Lạng Thương, nay là thị xã Bắc Giang, con ông bà Nguyễn Văn Cao và Nguyễn Thị Lưu. Ông Cao tham gia phong trào Đông kinh nghĩa thục, bị Pháp đày ra Côn Đảo. Năm 18 tuổi, cô Bắc tham gia Việt Nam Dân Quốc của Nguyễn Khắc Nhu. Tổ chức này sau sát nhập vào Việt Nam Quốc Dân Đảng.

 

Trong khởi nghiã Yên Bái, Cô Bắc được giao phụ trách công tác tuyên truyền, binh vận và giao liên. Chính cô Bắc đã cùng một số phụ nữ khác đưa bom từ làng Xuân Lũng (huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ) lên tàu lửa đi Yên Bái để chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa tháng 2 năm 1930 cuả Việt Nam Quốc dân Ðảng. Cô bị bắt cùng các đồng chí, nhưng vẫn hiên ngang, bất khuất trước Hội đồng đề hình ngày 28 tháng 3 năm 1930 tại Yên Bái.

 

Nguyễn Thị Bắc đã tỏ rõ là một người Anh thư có khí phách kiên cường, cô đã mắng giặc Pháp trước hội đồng đề hình với câu nói nổi tiếng:

 

"Các người hãy về ngay nước Pháp mà kéo đổ tượng Jeanne d’Arc đi thôi!"

 

Bị kết án 20 năm cầm cố, sau đó bị đầy đi Côn Đảo, năm 1936, cô được trả tự do. Cô đã cùng chồng là Phạm Quang Sáu, cũng là một yếu nhân của Việt Nam Quốc Dân Đảng, mở cửa hàng lấy tên là Bôvô ở thị xã Bắc Ninh để làm nơi liên lạc với các nhà yêu nước. Nguyễn Thị Bắc qua đời năm 1943.

 

Thưở ấy, dân tộc ta chưa vượt khỏi những đòi hỏi tối thiểu của con người là cái Đói, cái Rét, Nơi trú thân; nên người dân thất học khó thể có khát vọng Tự do và Dân chủ. Đối với đại đa số dân chúng khái niệm về thể chế dân chủ vẫn còn mơ hồ. Do vậy, tuy viễn kiến về một quốc gia dân chủ của VNQDĐ là một thế giới mới lạ, quyến rũ nhưng bấy giờ thật khó mà hình dung.

 

Do bản năng bảo tồn sự sống, người ta không thể liều thân chiến đấu với cường quyền chỉ để đạt tới một thế giới hứa hẹn nhưng còn ở ngoài tầm tay cho nên chỉ có những người có học thức thì mới tham gia vào Quốc Dân Ðảng. Và họ cũng chỉ tham gia vào tổ chức này vì họ hiểu Quốc Dân Ðảng chiến đấu cho độc lập tự do cuả Tổ Quốc mà không cần lệ thuộc vào các nước ngoài. Không cần phải nghe lệnh sai khiến cuả các nước khác để tiêu diệt hết những người tài giỏi, có kiến thức, và không cần phải bán giang sơn Tổ Quốc lấy vũ khí đấu tranh cho quyền lực.

 

Ngàn năm bạc mệnh, một đời tài ba. Biết bao nhiêu người có tâm huyết, biết bao nhiêu tài hoa xuất chúng, biết bao nhiêu nhà khoa học, nhà thơ, nhà văn tài giỏi đã tham gia. Những tài hoa yểu mệnh như Thạch Lam, Vũ Trọng Phụng, Đặng Thế Phong, v.v..., do tật bệnh cướp đi. Nguyễn Tường Cẩm, Khái Hưng đều mất tích. Hoàng Đạo chết trong lưu lạc, Nhất Linh tự kết liễu cuộc đời. Biết bao nhiêu nhà thơ, nhà văn, nghệ sĩ, nhân tài khác cũng cùng chung số phận. Còn bao nhiêu anh em chống đế quốc, chống độc tài, đã hy sinh trên chiến trường hay tại đất nước người. Trong khoảng thời gian từ 1945 đến 1952 hầu hết những người tham gia VNQDÐ đều bị xử tử hoặc ám sát.

 

Xin bấm vào THƯ MỤC để xem tiếp.