| Lăng
mộ lãnh tụ Nguyễn Thái Học và các anh hùng VNQDĐ
"Anh
đã là người yêu nước, không làm trọn được nghĩa vụ cứu nước,
anh giữ lấy linh hồn cao cả để về dưới suối vàng, chiêu binh
rèn súng đánh đuổi quân thù. Phải chịu đựng nhục nhã mới mong
có ngày vẻ vang. Các
bạn đồng chí còn sống lại sau Anh, phải phấn đấu thay Anh,
để đánh đổ cường quyền mà cứu đồng bào đau khổ." Nguyễn
Thị Giang, Yên Bái, 17.06.1930.
 Ngày
nay, khu lăng mộ và tượng đài Nguyễn
Thái Học và các anh hùng Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ)
tọa lạc trong Công Viên Yên Hòa thuộc tỉnh Yên Bái (Yên Báy).
Tỉnh
lỵ nằm dọc theo sông Hồng, phiá Tây Bắc của Hà Nội, và cách
thành phố này 150 Km. Công viên rộng khoảng 30 mẫu ta, nằm
trên đại lộ Nguyễn Thái Học, con đường chính của Yên Bái.
Vị trí công viên Yên Hòa được đặt tại "Nhà Máy Xay" cũ, nơi
đã đặt máy chém, gần sát khám đường của Tỉnh lỵ.
Phía
sau là một dòng sông. Giữa dòng có núi, trên núi có nhiều
miếu và đền. Tượng Nguyễn Thái Học và các liệt sĩ hướng về
phía Đông Nam. Các pho tượng trông rất giống và hữu thần,
nhất là tượng Xứ Nhu. Sau tượng Xứ Nhu là tượng của một binh
sĩ VNQDĐ.
Cổng
có hàng chữ di ngôn của Nguyễn Thái Học: "KHÔNG THÀNH CÔNG
CŨNG THÀNH NHÂN", được chống đỡ bằng 17 trụ cột xây bằng xi-măng
cốt sắt, hình bán nguyệt. Mỗi trụ cột tượng trưng cho một
vị anh hùng đã hi sinh vì Tổ Quốc tại Yên Báy. Một khối đá
hình thang đối diện với phần mộ có khắc câu : "CHẾT VÌ TỔ
QUỐC CHẾT VINH QUANG". Khối đá đen này là nơi an vị hài cốt
của 17 liệt sĩ.
Sáng
sớm ngày 17 tháng 6 năm 1930, mười ba vị anh hùng bước lên
đoạn đầu đài ở Yên Bái, nơi 4 vị khác đã bị hành hình trước
đó mấy tháng (8.03.1930). Cạnh đó là một bia đá đồ sộ khắc
tên 17 vị anh hùng vị quốc vong thân:
1-Nguyễn
Thái Học. 2-Phó Đức Chính. 3-Bùi
Tư Toàn. 4-Nguyễn An. 5-Đào Văn Nhít. 6-Bùi
Văn Chuẩn. 7-Hà Văn Lạo. 8-Ngô Văn Du. 9-Nguyễn Đức Thịnh.
10-Nguyễn Văn Tiềm. 11-Đỗ Văn Tư (Sứ). 12-Bùi Văn Cửu. 13-Nguyễn
Như Liên. 14-Nguyễn Văn Thinh. 15-Nguyễn Thanh Thuyết. 16-Ngô
Hải Hoàng. 17-Nguyễn Hát Thuần.
Ca
khúc Nguyễn Thái Học (video)
music sheet
Nhạc
sĩ Tâm Thơ & Ngô Nguyễn Trần gửi tặng
vietsuca.net
Trích
"Tiểu sử Nguyễn Thái Học" của Nhượng
Tống
 Anh
bị giam hơn ba tháng trời. Chiều ngày 16 tháng 6, Anh và các
đồng chí trong số án chém, tất cả 13 người bị giải đi Yên
Báy. Từ trong buồng giam kín bước ra qua trại giam ngoài,
Anh chào anh em nghỉ lại. Anh vừa đi vừa nói:
-
Chúng tôi chắc đi chết đây! Các anh sống lại, cứ công nào
việc ấy nhé! Cờ độc lập phải nhuộm bằng máu! Hoa tự do phải
tưới bằng máu! Tổ quốc còn cần đến sự hy sinh của con dân
nhiều nữa! Nhiều nữa! Rồi thế nào cách mệnh cũng có ngày thành
công!
Anh
em chào tiễn các anh. Và buổi sáng hôm sau, suốt cả Hỏa Lò,
thường phạm cũng như quốc sự phạm đều bỏ cơm không ăn, để
tỏ tình liên lạc. Anh và 12 đồng chí với đội lính Khố Xanh,
đi chuyến tàu đêm lên Yên Báy. Theo sau là bọn mật thám và
hai cố đạo. Trên tàu, các anh vẫn cùng nhau nói chuyện phiếm.
Anh Chính cười:
-
Đến Yên Báy, chúng ta sẽ được đón tiếp long trọng lắm! Thế
nào bốn anh Thinh, Hoàng, Thuần, Thuyết chẳng đứng chực sẵn
chúng ta ở sân ga! (Bốn anh này đã bị chúng giết ở Yên Báy
cũng một ngày trước các anh).
Anh
Học thì cãi lý với Cố Ân:
-
Việc gì chúng tôi phải ăn năn? Chúng tôi chỉ là kẻ thất bại,
chứ đâu phải là kẻ có tội! Rồi Anh đọc mấy câu thơ tiếng Pháp,
dịch nghĩa là:
"Chết
vì Tổ Quốc, Cái chết vinh quang! Lòng ta sung sướng! Trí ta
nhẹ nhàng!...”
Khi
đến Yên Báy, chúng giam các anh vào nhà pha. Rồi bắt đầu từ
5 giờ rưỡi sáng hôm 17 tháng 6, các anh đã lần lượt bước lên
đài vinh dự. Đó là một khoảng đất ở gần trại Khố Xanh, chung
quanh có lính ta, lính Lê Dương vác súng đứng vòng tròn. Các
anh, từng người một, do lính Lê Dương dẫn từ trong ngục thất
Yên Báy bước ra.
Trước
khi ra, chúng đưa rượu cho Anh uống. Nhưng Anh từ chối, chỉ
đòi hút điếu thuốc lào.
Người
chết trước nhất là Nguyễn Như Liên, đến người thứ mười một
là Nguyễn Văn Chuân, chỉ hô được hai tiếng “Việt Nam...” thì
tên lính Lê Dương đứng cạnh đã bịt mồm không hô ra tiếng nữa!
Anh
Phó Đức Chính thứ mười hai, đòi đặt anh nằm ngữa để xem lưỡi
máy chém nó xuống như thế nào! Anh hô được đủ bốn tiếng “Việt
Nam vạn tuế!”
Anh
Học lên cuối cùng, tỏ ra vẻ cực kỳ bình thản. Anh mỉm miệng
cười, đưa mắt nhìn công chúng, nhìn quân lính, nhìn máy chém,
rồi cất giọng đỉnh đạc, trầm hùng mà hô thật lớn bốn tiếng
“Việt Nam vạn tuế!”... Nhưng không biết trong khi nhìn quanh
ấy, tia mắt Anh có gặp tia mắt một người... không?
Việt
Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) - The Vietnamese Nationalist Party
“Mục
đích và tôn chỉ của Đảng là làm một cuộc cách mạng quốc gia,
dùng võ lực đánh đổ chế độ thực dân phong kiến, để lập nên
một nước độc lập Việt Nam Cộng Hòa. Đồng thời giúp đỡ các
dân tộc bị áp bức trong công cuộc đấu tranh giành độc lập
của họ đặc biệt là các lân quốc: Ai Lao và Cao Miên.”
VNQDĐ, Hà Nội, 25.12.1925.
"The
goal and general line of the party are to carry out a national
revolution, to overthrow the feudal and colonial regimes by
armed force, and to establish an independent Republic of Vietnam.
At the same time we will support the struggle of the oppressed
nationalities to regain independence, especially the neighboring
countries: Laos and Cambodia." - The Vietnamese Nationalist
Party, Hanoi, 12.25.1927.
Năm 1927, do ủng hộ cuộc khởi
nghĩa Bắc Ninh của Quản Trạc, đa số thành viên của Nam
Đồng Thư Xã hoặc bị thuyên chuyển hoặc bị truy lùng, chỉ
còn lại Nguyễn Thái Học và một số ít đồng chí. Cùng năm ấy,
tháng 10, ông triệu tập số anh em còn lại và đưa ra ý định
thành lập một đảng cách mạng, dùng vũ lực lật đổ thực dân
Pháp. Ngày 25 tháng 12 năm 1927, Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ)
được bí mật thành lập tại Hà Nội. Nguyễn Thái Học được bầu
làm Chủ tịch Tổng bộ kiêm Chủ tịch đảng. Chi bộ đầu tiên mang
tên "Nam Đồng Thư Xã" do ông làm chi bộ trưởng,
gồm các ủy viên: Hồ Văn
Mịch, Phó Đức Chính,
Lê Văn Phúc, Hoàng
Văn Tùng, Hoàng
Phạm Trân, và một số đồng chí khác. Chỉ trong vòng 2 năm,
họ đã tổ chức được 120 chi bộ tại Bắc kỳ với khoảng 1500 đảng
viên. Mục tiêu của VNQDĐ là thiết lập chế độ dân chủ ở Việt
Nam và trên toàn cõi Đông Dương, một thể chế mà hiện nay nhân
loại đang cổ súy.
|
