Lăng mộ lãnh tụ Nguyễn Thái Học và các anh hùng VNQDĐ

 

"Anh đã là người yêu nước, không làm trọn được nghĩa vụ cứu nước, anh giữ lấy linh hồn cao cả để về dưới suối vàng, chiêu binh rèn súng đánh đuổi quân thù. Phải chịu đựng nhục nhã mới mong có ngày vẻ vang. Các bạn đồng chí còn sống lại sau Anh, phải phấn đấu thay Anh, để đánh đổ cường quyền mà cứu đồng bào đau khổ." Nguyễn Thị Giang, Yên Bái, 17.06.1930. Xem: Mộ nhà cách mạng Nguyễn Thị Giang

 

Ngày nay, khu lăng mộ và tượng đài Nguyễn Thái Học và các anh hùng Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) tọa lạc trong Công Viên Yên Hòa thuộc tỉnh Yên Bái (Yên Báy).

 

Tỉnh lỵ nằm dọc theo sông Hồng, phiá Tây Bắc của Hà Nội, và cách thành phố này 150 Km. Công viên rộng khoảng 30 mẫu ta, nằm trên đại lộ Nguyễn Thái Học, con đường chính của Yên Bái. Vị trí công viên Yên Hòa được đặt tại "Nhà Máy Xay" cũ, nơi đã đặt máy chém, gần sát khám đường của Tỉnh lỵ.

 

Phía sau là một dòng sông. Giữa dòng có núi, trên núi có nhiều miếu và đền. Tượng Nguyễn Thái Học và các liệt sĩ hướng về phía Đông Nam. Các pho tượng trông rất giống và hữu thần, nhất là tượng Xứ Nhu. Sau tượng Xứ Nhu là tượng của một binh sĩ VNQDĐ.

 

Cổng có hàng chữ di ngôn của Nguyễn Thái Học: "KHÔNG THÀNH CÔNG CŨNG THÀNH NHÂN", được chống đỡ bằng 17 trụ cột xây bằng xi-măng cốt sắt, hình bán nguyệt. Mỗi trụ cột tượng trưng cho một vị anh hùng đã hi sinh vì Tổ Quốc tại Yên Báy. Một khối đá hình thang đối diện với phần mộ có khắc câu : "CHẾT VÌ TỔ QUỐC CHẾT VINH QUANG". Khối đá đen này là nơi an vị hài cốt của 17 liệt sĩ.

 

Sáng sớm ngày 17 tháng 6 năm 1930, mười ba vị anh hùng bước lên đoạn đầu đài ở Yên Bái, nơi 4 vị khác đã bị hành hình trước đó mấy tháng (8.03.1930). Cạnh đó là một bia đá đồ sộ khắc tên 17 vị anh hùng vị quốc vong thân:

 

1-Nguyễn Thái Học. 2-Phó Đức Chính. 3-Bùi Tư Toàn. 4-Nguyễn An. 5-Đào Văn Nhít. 6-Bùi Văn Chuẩn. 7-Hà Văn Lạo. 8-Ngô Văn Du. 9-Nguyễn Đức Thịnh. 10-Nguyễn Văn Tiềm. 11-Đỗ Văn Tư (Sứ). 12-Bùi Văn Cửu. 13-Nguyễn Như Liên. 14-Nguyễn Văn Thinh. 15-Nguyễn Thanh Thuyết. 16-Ngô Hải Hoàng. 17-Nguyễn Hát Thuần.


Trích "Tiểu sử Nguyễn Thái Học" của Nhượng Tống

 

Anh bị giam hơn ba tháng trời. Chiều ngày 16 tháng 6, Anh và các đồng chí trong số án chém, tất cả 13 người bị giải đi Yên Báy. Từ trong buồng giam kín bước ra qua trại giam ngoài, Anh chào anh em nghỉ lại. Anh vừa đi vừa nói:

 

- Chúng tôi chắc đi chết đây! Các anh sống lại, cứ công nào việc ấy nhé! Cờ độc lập phải nhuộm bằng máu! Hoa tự do phải tưới bằng máu! Tổ quốc còn cần đến sự hy sinh của con dân nhiều nữa! Nhiều nữa! Rồi thế nào cách mệnh cũng có ngày thành công!

 

Anh em chào tiễn các anh. Và buổi sáng hôm sau, suốt cả Hỏa Lò, thường phạm cũng như quốc sự phạm đều bỏ cơm không ăn, để tỏ tình liên lạc. Anh và 12 đồng chí với đội lính Khố Xanh, đi chuyến tàu đêm lên Yên Báy. Theo sau là bọn mật thám và hai cố đạo. Trên tàu, các anh vẫn cùng nhau nói chuyện phiếm. Anh Chính cười:

 

- Đến Yên Báy, chúng ta sẽ được đón tiếp long trọng lắm! Thế nào bốn anh Thinh, Hoàng, Thuần, Thuyết chẳng đứng chực sẵn chúng ta ở sân ga! (Bốn anh này đã bị chúng giết ở Yên Báy cũng một ngày trước các anh).

 

Anh Học thì cãi lý với Cố Ân:

 

- Việc gì chúng tôi phải ăn năn? Chúng tôi chỉ là kẻ thất bại, chứ đâu phải là kẻ có tội! Rồi Anh đọc mấy câu thơ tiếng Pháp, dịch nghĩa là:

 

"Chết vì Tổ Quốc, Cái chết vinh quang! Lòng ta sung sướng! Trí ta nhẹ nhàng!...”

 

Khi đến Yên Báy, chúng giam các anh vào nhà pha. Rồi bắt đầu từ 5 giờ rưỡi sáng hôm 17 tháng 6, các anh đã lần lượt bước lên đài vinh dự. Đó là một khoảng đất ở gần trại Khố Xanh, chung quanh có lính ta, lính Lê Dương vác súng đứng vòng tròn. Các anh, từng người một, do lính Lê Dương dẫn từ trong ngục thất Yên Báy bước ra.

 

Trước khi ra, chúng đưa rượu cho Anh uống. Nhưng Anh từ chối, chỉ đòi hút điếu thuốc lào.

 

Người chết trước nhất là Nguyễn Như Liên, đến người thứ mười một là Nguyễn Văn Chuân, chỉ hô được hai tiếng “Việt Nam...” thì tên lính Lê Dương đứng cạnh đã bịt mồm không hô ra tiếng nữa!

 

Anh Phó Đức Chính thứ mười hai, đòi đặt anh nằm ngữa để xem lưỡi máy chém nó xuống như thế nào! Anh hô được đủ bốn tiếng “Việt Nam vạn tuế!”

 

Anh Học lên cuối cùng, tỏ ra vẻ cực kỳ bình thản. Anh mỉm miệng cười, đưa mắt nhìn công chúng, nhìn quân lính, nhìn máy chém, rồi cất giọng đỉnh đạc, trầm hùng mà hô thật lớn bốn tiếng “Việt Nam vạn tuế!”... Nhưng không biết trong khi nhìn quanh ấy, tia mắt Anh có gặp tia mắt một người... không?

 

 

Ca khúc Nguyễn Thái Học (video)    

music sheet

Nhạc sĩ Tâm Thơ & Ngô Nguyễn Trần gửi tặng

vietsuca.net

 


Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) - The Vietnamese Nationalist Party

 

“Mục đích và tôn chỉ của Đảng là làm một cuộc cách mạng quốc gia, dùng võ lực đánh đổ chế độ thực dân phong kiến, để lập nên một nước độc lập Việt Nam Cộng Hòa. Đồng thời giúp đỡ các dân tộc bị áp bức trong công cuộc đấu tranh giành độc lập của họ đặc biệt là các lân quốc: Ai Lao và Cao Miên.”  VNQDĐ, Hà Nội, 25.12.1925.

 

"The goal and general line of the party are to carry out a national revolution, to overthrow the feudal and colonial regimes by armed force, and to establish an independent Republic of Vietnam. At the same time we will support the struggle of the oppressed nationalities to regain independence, especially the neighboring countries: Laos and Cambodia." - The Vietnamese Nationalist Party, Hanoi, 12.25.1927.

 

Năm 1927, do ủng hộ cuộc khởi nghĩa Bắc Ninh của Quản Trạc, đa số thành viên của Nam Đồng Thư Xã hoặc bị thuyên chuyển hoặc bị truy lùng, chỉ còn lại Nguyễn Thái Học và một số ít đồng chí. Cùng năm ấy, tháng 10, ông triệu tập số anh em còn lại và đưa ra ý định thành lập một đảng cách mạng, dùng vũ lực lật đổ thực dân Pháp. Ngày 25 tháng 12 năm 1927, Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) được bí mật thành lập tại Hà Nội. Nguyễn Thái Học được bầu làm Chủ tịch Tổng bộ kiêm Chủ tịch đảng. Chi bộ đầu tiên mang tên "Nam Đồng Thư Xã" do ông làm chi bộ trưởng, gồm các ủy viên: Hồ Văn Mịch, Phó Đức Chính, Lê Văn Phúc, Hoàng Văn Tùng, Hoàng Phạm Trân, và một số đồng chí khác. Chỉ trong vòng 2 năm, họ đã tổ chức được 120 chi bộ tại Bắc kỳ với khoảng 1500 đảng viên. Mục tiêu của VNQDĐ là thiết lập chế độ dân chủ ở Việt Nam và trên toàn cõi Đông Dương, một thể chế mà hiện nay nhân loại đang cổ súy.

 

Đảng ca: Việt Nam Minh Châu Trời Đông

 

Việt Nam Minh Châu Trời Đông - Sáng tác: Hùng Lân
Giải nhất Âm nhạc toàn quốc năm 1944