Suy ngẫm về câu nói nổi tiếng của Nguyễn Thái Học

Luận văn học bổng Nguyễn Thái Học 2009

Đàm Thị Hồng Nhung

Đại Học Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn

Gần tám chục năm kể từ ngày Nguyễn Thái Học nằm xuống, tư tưởng của ông cùng với câu nói “không thành công thì thành nhân” vẫn được thế hệ sau nhắc đến như là một phương châm sống quý báu.

Nguyễn Thái Học cùng những nhà yêu nước những năm cuối thập niên hai mươi của thế kế 19 đã thành lập ra một tổ chức Đảng, thu hút 1500 Đảng viên mang tên Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ). Trước tình hình đất nước trong cảnh lầm than, nhân dân chịu khổ dưới hai ách thống trị thực dân, phong kiến, Nguyễn Thái Học đã lên kế hoạch cho cuộc khởi nghĩa Yên Bái nhằm giải phóng dân tộc. Không thể nhượng bộ hay thỏa hiệp với kẻ thù, ông hiểu rõ chỉ có con đường đấu tranh vũ trang mới có thể giúp dân, giúp nước. Ông quyết định tiến hành khởi nghĩa Yên Bái với tư tưởng: “không thành công thì thành nhân”.

Quả thật, cuộc khởi nghĩa đã đạt được điều đó. Tuy bị thực dân Pháp đàn áp, nhưng khởi nghĩa Yên Bái đã làm được một xứ mệnh lớn. Đây là một trong những cuộc khởi nghĩa mở màn cho phong trào yêu nước, phong trào đấu tranh vũ trang nổ ra khắp mọi tỉnh thành từ Bắc chí Nam sau đó. Nó không chỉ cổ vũ tinh thần cho dân tộc Việt Nam mà còn thể hiện thái độ, lòng yêu nước của chúng ta đối với bọn thực dân, phong kiến. Từ đây, chúng không thể lộng hành như trước.

Nguyễn Thái Học sinh năm 1902, cuộc khởi nghĩa Yên Bái nổ ra năm 1930; như vậy câu nói “không thành công thì thành nhân” chẳng phải được xuất phát từ tư tưởng của một vị lão làng, mà từ một người thanh niên. Cậu sinh viên Nguyễn Thái Học của trường CĐ Sư Phạm Hà Nội đã chọn cho mình một lí tưởng sống cao đẹp, đó là “cống hiến”.

Gần 80 năm sau, những thế hệ thanh niên sống trong cảnh thanh bình đang nghĩ gì, làm gì cho đất nước? Thanh niên thời Nguyễn Thái Học xả thân, thanh niên thời nay cũng đang dấn thân vào xây dựng đất nước. Dám nghĩ, dám làm là phẩm chất chung của thanh niên, dẫu rằng con đường đến với thành công chẳng lúc nào là dễ.

Ông cha ta từ xưa cũng đã quan niệm “tiên học lễ, hậu học văn”. Trẻ con ở những bài học đầu tiên được học về lễ, nghĩa. Và cái đích mà con người hướng đến là “thành nhân”. “Thành nhân” là sự thành công lớn nhất trong cuộc đời.

Nguyễn Thái Học hy sinh, nhưng ông đã đạt được hai chữ “thành nhân”. Thế hệ sau luôn nhắc đến ông với tấm lòng cảm kích lớn.