Người Raglai thôn Bà Râu

Phan Giao Thừa

Đại Diện NTHF tỉnh Khánh Hòa

Tôi xin trình bày chi tiết Hoạt động xã hội tại thôn Bà Râu, huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận.

• Thời gian: Ngày 30/72008 và 31/7/2008.
• Địa điểm: Thôn Bà Râu, Tỉnh Ninh Thuận.
• Mục đích:
1. Thăm hỏi các gia đình dân tộc Raglai.
2. Tiềm hiểu về đời sống của các bạn học sinh Raglai.
3. Trao các phần quà cho các bạn học sinh từ lớp 10-12 của thôn.

Kết quả đạt được:

- Trao tất cả các phần quà của Nguyễn Thái Học Foundation cho các bạn học sinh Raglai.
- Thăm hỏi và động viên các em trên con đường học tập.
- Tổ chúc được cho các bạn có một buổi sinh hoạt thật vui vẻ và bổ ích.
- Có được sự nhiệt tình đóng góp của các bạn sinh viên địa phương.

Một vài ghi nhận từ chuyến đi

1. Cuộc sống và Phong tục của người Raglai

Raglai là nhóm dân tộc chính tại thôn Bà Râu, Huyện Thuận Bắc, Ninh Thuận cách thành phố Phan Rang 18km về phí Bắc. Raglai còn có tên gọi khác là Bà Râu. Ngoài dân tộc Raglai ra còn có dân tộc Chăm cùng sinh sống.

Người Raglai và như một số dân tộc khác theo chế độ mẫu hệ. Người phụ nữ trong gia đình sẽ nắm toàn quyền trong nhà. Có quyền chi phối mọi thứ. Con cái được sinh ra đều phải mang họ mẹ và gọi phía bên Mẹ là bên Nội, con phía Cha là phía Ngoại. Và trước khi tiến tới hôn nhân, bên mà đi dạm hỏi thì cũng là bên nữ sẽ dạm hỏi. Người Kinh thì bên nam đi cưới vợ còn người Raglai thì đi cưới chồng.

Cuộc sống của người Raglai chủ yếu dựa vào trồng trọt và chăn nuôi. Họ làm rẫy và nuôi dê. Mùa màng của họ chỉ dựa vào “ông trời” có nghĩa là mùa màng của họ tuỳ thuộc vào thời tiết, không có sự trợ giúp về khoa học kỹ thuật.

Trong xã, họ thuộc diện gia đình đông con và là hộ nghèo của xã. Trong một gia đinh có ít nhất là 5 người con. Tính tổng hết là 7-8 người trong một hộ gia đình. Vì gia đình đông con nên họ gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống. Con cái thì ít cắp sách đến trường, chủ yếu là đi chăn dê và làm rẫy. Đó là vì họ thiếu thông tin về kế hoạch hoá gia đình và do phong tục tạp quán của họ đã đẩy họ vào chổ khó khăn và khó có thể vươn lên trong cuộc sống.

2. Cảm nhận cá nhân

Các em học sinh trong buôn là thế hệ nền tảng cho làng. Các em là thế hệ có thể tiếp xúc với kiến thức hiện đại và khoa học kỹ thuật. Các em học sinh của làng sẽ là những người đưa dân làng đi lên từ cuộc sống, sẽ làm cho làng khá hơn và không còn khổ nữa.

Tuy nhiên trong tình thế hiện nay, điều đó khó có thể thực hiện được. Vì mù chử vẫn hoàn mù chử. Các em đi chăn dê hay đi rẫy nhiều hơn đi học. Các em bỏ đi làm xa nhiều hơn là ở nhà. Có em đi làm ở tuổi chỉ mới 12,13. Có em học rất tốt nhưng cố gắn lắm các em chỉ được cho đi học đến lớp 9. Các em học lớp 10 – 12 trong làng thì rất ít và đôi khi lại bỏ học giữa chừng.

Về phía cá nhân tôi, tôi rất thương các em ở đề án lần này.

Như các đề án trước, các em con của người cùi có thể hạn chế về học tập do căn bệnh của họ. Họ phải nghỉ học vì họ bệnh hiểm nghèo. Còn các em trong đề án lần này, họ không thể đi học không phải vì lý do là phong tục hoặc là bệnh hiểm nghèo không cho các em học mà là do cái nghèo đã phủ mờ trên dân tộc nói chung và con em họ nói riêng. Ktơ Lập, một người trưởng làng đã tâm sự rằng: “ chúng tôi đã cố hết sức cho con em đi học. Nhưng khổ nỗi dân làng nó nghèo quá. Miệng ăn của nhà nó đông quá. Tụi nhỏ nó thích đi học lắm nhưng bố mẹ nó lo không nỗi , nó phải đi làm cái rẫy, cái nương…” cuộc sống của họ là như vậy đấy.

Người dân thôn Bà Râu cũng chuyển lời cám ơn đến Nguyễn Thái Học Foundation đã rộng tay tiếp sức cho con em của họ. Ngoài hình thức là một món quà nhưng bên trong lại là những lời chúc, những mong ước thật cao đẹp mà NTHFmong muốn gửi đến các bạn học sinh.

Nhìn khuôn mặt vui vẻ của các em khi nhận quà tôi không khỏi xúc động và hứa rằng sẽ phấn đấu hơn nữa đễ mang đến cho các em không chỉ dừng lại là những cuốn vở mà là những điều kiện học tập thiết thực hơn để cho các em có được một tương lai tươi sáng hơn. Tôi nghĩ rằng tổ chức cũng đồng tình với tôi về cảm nhận này.

oOo

Report of Giving Schooling Materials to Disadvantage Children of Go San Commune in Ninh Thuan Province

Phan Giao Thua

NTHF Representative of Khanh Hoa Province

Nha Trang, August 1, 2008

Raglai is the main ethnic minority group at Bà Râu Village, Thuận Bắc Dis., Ninh Thuận Province.

Beside the Raglai’s community, there is Cham community. They live together in Ba Rau village. They communicate by their own languages. They can speak Raglai’s language as well as Cham.

Raglai’s community is belonging to matriarchy. The women have totally rights to decide everything. They also plan or desire for their conjugal life, such as: they decide the date of their wedding celerbration; how many children they should have; what their husband do in the family… Strongly to say, the women decide all. Therefore, the family name of the children oftenly follow in their mother’s family name. The women are the leaders of Raglai’s community.

Raglai’s community live in cottage house which is made by bamboo, mud and thatch. They live in this house shape through many different generations. This is their historical tradition. Because their life style is nomadic life so they make their houses by mud, bamboo, and thatch to help them to move to another place easily. But now, they are already located in community not nomadic. They live in their community and work together. Although they live with Kinh’s community however Raglai’ community is still isolated and being lookdown.

The main resources of Raglai’s life is agricultural. Every morning, they go to mountain to get firewood or food and sale it when coming back. Generally, they have no field to plant rice so that if they want to have rice they have to trek to other villages to exchange their goods and get back rice. They face a lot of difficulties in their life. They have no good facility to survive.
Sad to say, they totally lose their tradition. The only thing they keep is language. They do not weave fabric. The traditional music is no longer exist. These are the bigest things which they lose.They lose it as they lose everything.

Their children also have no chance to go to school because Raglai’s family are almost poor families. There are 5 to 6 children in the Raglai’s family. The gap between two childs is too short. For example, between the first child to the second child is one year old or shorter. They do not have enough money to pay for daily life as well as their children’s schooling fee. On the other hand, their school have no good condition for them and far away from their village. The elementary school locate in their village. High school, however, is about 15kms far from their village. Almost their schools were built by priests long time ago. Now it is undergoing of government. The schools have not been reconstructed yet and badly damage.

According to Mr. Kto Lap, the leader of the village, he said: “I am so sad when I think about my community. We lose everything that is the reason for us to use the traditional music equipments and traditional clothes for our own Tet holiday (New Year Celebration) and other occasions…. Besides, we are also poor. Acctually, we don’t have any resources to support our children’s future. We hope that through your kindness we will have more donation to help our children’s life.